در مسیر آسمان

اینجا خونه حرفای منه.

در مسیر آسمان

اینجا خونه حرفای منه.

در مسیر آسمان

یا صاحب الزمان
بالای سرم نام تو را حک بنمودم
یعنی که سر من به فدای قدمت باد

پربیننده ترین مطالب

قابلیت ها و ظرفیت های آموزش و پرورش در

 پیشگیری و مقابله با فتنه

نویسنده : نفیسه علمی نیک ( کارشناس ارشد فیزیولوژی جانوری، ناحیه 4 آموزش و پرورش قم) n.elminik@iran.ir

مقدمه :

      آموزش و پرورش نهادی است که در هر جامعه ای بنیاد نهاده و سازماندهی شده تا افراد نسل جدید پرورش یافته، بقا و دوام اجتماعی آن جامعه تضمین شود. ایده کلی آموزش نمی­تواند فقط محدود به آینده نگری و دادن شناخت و پرورش ذوق تحصیلی باشد بلکه باید در عین حال رفتارها و آگاهی ها را شکل دهد و در جهت­گیری زندگی فرد از ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی، معنوی و همچنین سیاسی موثر باشد و در رفتارهایی همچون تعقل، جامعه پذیری، جوانمردی، انضباط و روحیه کار جمعی، شناخت دوست و دشمن  بصیرت و آگاهی لازم را به فرد بدهد .

      نظام آموزش و پرورش از طریق آموزش سیاسی احساس وفاداری به نظام، احساس میهن پرستی، وابستگی به نهادها و آموزش­های سیاسی را در شهروندان تقویت می­کند و با بالا بردن سطح مشروعیت نظام سیاسی برای آن، تولید پشتیبانی کرده و اساس آن را استحکام می­بخشد در بسیاری از مدارس و تعداد کثیری از نهادهای کشوری و لشکری ضمن مواد درسی، مراسمی مانند سوگند وفاداری به نظام، سلام بر پرچم، ستایش از قهرمانان تاریخی، ملی و مذهبی و بسیاری آئین های دیگر را برگزار می­کنند که هدف اساسی همه آنها تقویت روابط عاطفی، سیاسی و احساسی کودکان و نوجوانان کشور است. ( روحانی،1385)

ویژگی های شروع فتنه و دایره شمول آن :

            در خطبه 151 نهج البلاغه پیرامون سرچشمه های آغازین فتنه مطالبی بیان شده که به آگاهی و شناخت ما در زمان بروز فتنه می افزاید و از این جهت برای پیشگیری از آسیب های مادی و معنوی فتنه امری ضروری خواهد بود: « فتنه در راههای پنهانی شروع می‏شود، و آن گاه اصل کثیف و رسوای پنهانیش آشکار می‏شود، (رشد و نمو فتنه همچون رشد و نمو دوران جوانی است. ) و آثارش همچون آثار سنگ است که به هرچه زده شود شکسته و خرد می­کند.» ( سید رضی، 1381: خطبه 151) که از این سخن مولا چنین برداشت می شود:

1-      فتنه در آغاز امری پنهان است، یعنی هدف­ها و مقاصد آن برای همگان کاملا مشخص نیست و آرام آرام پیش می­رود.

2-      اصل و باطن فتنه از راه های مختلف آشکار و در جامعه اجرا می­شود.

3-      رشدی مانند رشد جوانی دارد، یعنی مانند جوان که آرام آرام رشد می­کند و قوت و توانایی می­یابد، فتنه نیز مرحله به مرحله رشد می­کند تا به قوت برسد.

4-      آثار فتنه مانند آثار سنگ است، سنگ بر هر چیزی که برخورد کند آن را از بین می­برد، فتنه نیز به هر بخشی از جامعه وارد شود، آن را تضعیف کرده و به آن آسیب می­رساند.

             قرآن کریم در خصوص آثار فتنه می­فرماید: «و اتّقوا فتنة لا تصیبنّ الّذین ظلموا منکم خاصّة» ( الانفال: 125) و بترسید از فتنه ای که چون آید، تنها مخصوص ستمکاران نخواهد بود ( بلکه ظالمان و مظلومان همه را در بر می­گیرد.)

پس دایره شمول فتنه تنها جنبه فردی و شخصی نیست، بلکه همه اجتماع را در بر می­گیرد.

 شیوه‌های مقابله با فتنه گران :

     آنچه در این زمینه بسیار اهمیت دارد رجوع با آرا و نظرات بزرگان دینی است. با توجه به کلام مولا علی علیه السلام در نهج البلاغ همچنین بیانات و سخنرانی­های مقام معظم رهبری در جمع مردم و مسئولان شیوه هایی عملی در رابطه با مقابله با فتنه گران معرفی شده، از جمله: عمل بر اساس تقوا و یقین، رجوع به قرآن، تمسک  به اهل بیت پیامبر (علیهم الســــلام)، صبر، بردباری و مدارا ، بصیرت و هوشیاری در برابر فرصت طلبان، روشنگری و افشاگری، آرام نمودن اوضاع، جدا نمودن صف فتنه گران از فتنه زدگان، نمایاندن ظاهری بودن وحدت فتنه انگیزان، اقدام به هنگام و شجاعانه، ترویج ارزش‌‌ها،  تقویت باورها، تهیة طرح جامع تعلیم و تربیت اسلامی، ایجاد روحیه حقیقت شناسی، تقویت دانش دشمن شناسی.

تعریف آموزش و پرورش و بررسی کارکردهای سیاسی آن :

          بطورکلی کارکردهای آموزش و پرورشی را می­توان به دو دسته محافظه کارانه و نوآورانه طبقه بندی نمود. آموزش و پرورش کارکردهای مهمی برای نظام سیاسی انجام می­دهد که مهم­ترین این کارکردها را می­توان به قرار زیر برشمرد :

-          جامعه پذیری سیاسی نوجوانان و آشنا سازی آنان با فرهنگ سیاسی جامعه

-          گزینش، جذب و آموزش رهبران و کارگزاران سیاسی

-          ایجاد یگانگی سیاسی در جامعه

-          ایجاد زمینه برای تشکیل سازمانهایی که در جامعه نقش های سیاسی ایفا میکنند ( علاقه بند ، 1370 )

      یکی از کارکردهای اساسی آموزش و پرورش جامعه پذیری سیاسی است. فرایندی که در آن نظام سیاسی می­کوشد ارزش­ها و نگرش ها بر رفتارها وتمایلات مورد قبول ساختار حاکم را از طریق نظام آموزشی به افراد نسل های جدید انتقال داده و در آنها درونی سازد. آموزش و پرورش یکی از نیازهای اساسی انسان است و بدون آن رشد و شکوفائی شخصیت و قدرت خلاقیت و سازندگی افراد امکان پذیر نیست به شرطی که نظام سیاسی از ظرفیت و توانائی خاص برخوردار باشد که بتواند نیروهای مولود نظام آموزشی را به شایستگی به سوی خودآگاه، احساس مسئولیت و ژرف بینی سوق دهد و این میسر نیست مگر به واسطه نهادورزی و توسعه سیاسی نظام سیاسی .

      اگر یک جامعه بخواهد یک اجتماع سیاسی شود ، قدرت هر گروه باید از طریق نهادهای سیاسی اعمال شود. از آنجاکه نیروی انسانی مهمترین منبع توسعه است، برنامه های توسعه باید به گونه ای تدوین گردد که از این مبنع به­نحو شایسته استفاده گردد. نیروهای اجتماعی جدید برخاسته از فرایند آموزشی به دلیل برخورداری از سواد و آموزش نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی حساس بوده و نیروی جدیدی برای ایجاد تحول و دگرگونی اجتماعی در جامعه بشمار می­روند. جلب مشارکت بسط یافته گروه های اجتماعی جدید حاصل نظام آموزش و پرورش ، بوسیله نهادهای سیاسی انجام می­گیرد و این امر یک ضرورت مهم بشمار میاید .

تحول بنیادین و تربیت سیاسی دانش آموزان :

      درسندتحول بنیادین آموزش و پرورش به آموزش مسائل سیاسی به صورتی قابل قبول و پررنگ نگاه شده است.  براساس سند تحول بنیادین مقصود از تربیت سیاسی دانش­آموزان این است که مبانی و دیدگاه های حضرت امام (ره) ، رهنمودهای مقام معظم رهبری و ارزش های کلان انقلاب باید از دوران مدرسه به آنها آموزش داده شود، نه اینکه طرفداری از گروه یا حزبی خاص صورت گیرد. این تربیت باید به­گونه ای باشد که دانش­آموزان نسبت به مسائل سیاسی هوشیار و اهل بصیرت شوند. چراکه تربیت افراد بدون بصیرت نشانه رفتن خنجر به قلب جامعه اسلامی می­باشد.

      در جامعه ما معلمان از محبوبیت و تاثیرگذاری بسیاری برخورداند، ضمن اینکه پشتیبان قوی و بازوی توانمند نظام جمهوری اسلامی نیز به شمار می روند. معلمان به دلیل رویکرد فرهنگی و انقلابی که دارند، می توانند در عرصه های مختلف نقش آفرینی کنند. در پیروزی انقلاب اسلامی نیز معلمان نقش بسزایی ایفا کردند. معلمان در دفاع مقدس و نیز مدیریت کشور هم نقش تعیین کننده ای داشته اند. برهمین اساس رویکرد حاکمیت به آموزش و پروش هم بایدبراساس نیرو و نهاد تامین کننده سرمایه انسانی و مشروعیت ساز و تامین کننده امنیت اجتماعی و ملی در جهت تقوت قدرت واستمرار حکومت، تغییر یافته وعمل نماید.وبه معلم به عنوان بازوان اصلی  و حرفه ای ترین طراحان و رزمندگان کارزار فرهنگی اجتماعی و سیاسی نگاه کند تا ناگزیر نباشد روزبه روز بر تقویت بنیه نظامی خود افزوده وخود را درمسیر پر هزینه  و بی بازگشت رقابت های نظامی قرار دهد.

         نحوه نگرش و بینش دانش آموزی که دست پرورده معلمی با بصیرت است نسبت به جامعه پیش رو و زندگی اجتماعی و سیاسی خود می تواند بسیار ژرف و عمیق باشد و در نتیجه از آفت ها و آسیب هایی که در هر جامعه از سوی دشمن داخلی و خارجی وارد می شود مصون بماند. چنین فردی توانایی و مهارت شناخت دوست و دشمن و واکاوی رفتارهای آنها را داشته و با مراجعه به منابع موثق و قابل اعتماد می تواند از چنین آسیب ها و فتنه هایی در امان بماند.

نتیجه:

   آموزش و پرورش، کارکردهای متفاوت ولی به هم پیوسته ای دارد. با توجه به جامعه هدفی که اعضای این نهاد عظیم را در کشور تشکیل می دهند و اقلا چندین سال را در این نهاد گذرانده و آموزش و پرورش بر روی هر کدام سهمی از تعلیم و تربیت را دارا می باشد، نقش نظام تعلیم وتربیت بیش از پیش اهمیت می یابد. تا بحال در مقاطع مختلف و حتی در سخت ترین  برحه­ها، از قیام علیه رژیم ستمشاهی تا انقلاب و دوران دفاع مقدس و پس از آن جنگ نرم و هجمه های موذیانه دشمن از درون و بیرون، در همه حال نظام تعلیم و تربیت و معلمان ثابت نموده اند که تاثیر بسزایی بر روی دانش آموزان امروز که جوانان فردا هستند داشته­اند

          در نظام آموزشی ای که آینده جامعه را در گرو تربیت همه جانبه دانش آموز می­داند افراد ضمن وابسته­تر شدن به نظامی که به آن تعلق دارند برای قبول مسئولیت­های گوناگون آماده می­شوند. در این فرآیند افراد می­آموزند که با مشارکت در تصمیم گیری­های اساسی در سرنوشت خود شرکت کنند، در حوادث جامعه اطراف خود به دقت بنگرند و لایه های پنهان فتنه را بشناسند و با آن مقابله کنند. از تمام ظرفیت های خود در پیشگیری از جریان فتنه در جامعه و لایه­های آن جلوگیری کنند.

          با توجه به ویژگی­های فتنه و از سوی دیگر،  ویژگی های منحصر به فرد نهاد آموزش و پرورش از جمله منظم بودن، گسترده بودن جامعه هدف در آموزش و پرورش و طولانی و مستمر بودن زمان آموزش، بالا بودن سطح توانایی ها و آگاهی های افراد فعال بخصوص آموزگاران و مربیان در این نهاد،  آموزش و پرورش می­تواند به عنوان یک نهاد محوری با قابلیت و ظرفیت بالا در جهت پیشگیری و مقابله با فتنه های احتمالی بوجود آمده در جامعه ایران اسلامی، مورد توجه مسئولان و برنامه ریزان فرهنگی، به ویژه شورای انقلاب فرهنگی قرار گیرد.

 

 

 

 

 

 

 

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">